Callaguldoshlar (Ayiqtovondoshlar) oilasi

Paeoniaceae (Ranunculaceae)

Kamyoblik darajasi 2. O`zbekistonda soni qisqarib borayotgan kamyob, manzarali tur.

Qisqacha tavsifi. Bo`yi 25-75 sm oralig`idagi ko`p yillik o`t. Ildizi urchuqsimon yo`g`onlashgan. Barglari bandli, ikki karra uch bo`lakli, bo`laklari qalami-nashtarsimon. Gullari yirik, diametri 6-10 sm. Mevasi tarvaqaylagan, qalin tukli. Urug`i yaltiroq, qora rangli. Iyun-iyul oylarida gullab, iyul-avgustda mevasi yetiladi.

Tarqalishi. Chotqol, qurama, Zarafshon aa Hisor tizmalarida tarqalgan (Toshkent, Samarqand, Surxondaryo, Qashqadaryo viloyatlari). Qirg`iziston, Qozog`iston, G`arbiy Sibirda hamda Jung`oriyada ham uchraydi.

O`sish sharoiti. Dengiz sathidan 1500-2000 m balandlikda chirindili mayda jinsli tuproqlarda va daraxtlarning tagida o`sadi.

Soni. Tabiatda 200-250 tupi borligi aniqlangan bo`lib, bulardan ayrimlari yo`qolib ketgan. Masalan, 1960 yillargacha Chotqol biosfera qo`riqxonasi (Boshqizilsoy)da o`sib turgan sallagullar butunlay yo`qolib ketgan. Ular faqat qo`riqlanadigan va chiqib bo`lmaydigan joylarda saqlanib qolgan.

Ko`payishi. Urug`idan ko`payadi.

O`simlik soni va arealining o`zgarish sabablari. Gullarining uzib olinishi va tuplarining ildizi bilan qazib olib hovlilarga ekilishi hamda chorva mollarining ko`plab boqilishi oqibatida kamayib bormoqda.

Madaniylashtirilishi. Ko`pgina botanika bog`larida muvaffaqiyatli ravishda ekib kelinmoqda.

Muhofaza choralari. Qizil kitobga kiritilgan. Chotqol biosfera qo`riqxonasining Maydontol bo`limida qo`riqlanadi.